ЕРӨНХИЙ САЙДУУД БА АТГ

Монгол Улсын 18 дахь Ерөнхий сайд, өдгөө Шведийн Вант Улсад суугаа Монгол Улсын элчин сайдын албыг хашиж буй М.Энхсайхан уржигдар Улсын Ерөнхий прокурор М.Энх-Амгаланд хандаж ил захидал бичсэн.

Түүний захидлыг товчлон хүргэвэл “Өөрт тохиолдсон явдлаас харахад АТГ өөрт ногдсон үүрэгт ажлаа хийх гэж эрмэлздэг, харин тэднийг дээрээс нь улс төржүүлэх гэж оролдоод байна уу даа гэсэн сэтгэгдэл төрөв. Ийм нөхцөлд авлигатай хийх тэмцэл үр дүн муутай байх нь ойлгомжтой.

Ерөнхий прокурор таныг Монгол Улсын хууль тогтоомжийн дагуу прокурорууд нь хараат бус, бодит байх, төрийн бусад байгууллагынхаа ажилд саад учруулахгүй зохицож ажилладаг байх, хуулиар олгосон эрх мэдлээ улс төрийн зорилгоор ашиглахгүй байх нөхцөлийг бий болгох талаар нэмэлт арга хэмжээ авч ажиллахыг хүсье” гэсэн юм.

Харин өчигдөр Монгол Улсын 27 дахь Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг өөрийн албан ёсны цахим хуудсаараа дамжуулан олон нийтэд мэдээлэл хийсэн бол 28 дахь Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг Улсын Ерөнхий прокурор болон АТГ-ын даргад хандан ил захидал бичжээ. АТГ-аас Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэгийг Монголд яаралтай дуудаж, ирэхээр нь байцаалт авахаар болсон. Үүнтэй холбоотой зарим хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр түүнийг ирэхгүй бол “Интерполоор эрэн сурвалжилна” гэх мэдээлэл гарчээ. Түүний захидлыг бүрэн эхээр нь хүргэе.

Ч.Сайханбилэг: АНУ-д эмчлүүлж байгаа дүүгээ орхиод ирэх долоо хоногт Монголд очно

Улсын Ерөнхий прокурор, Төрийн хууль цаазын тэргүүн зөвлөх М.Энх-Амгалан, Авлигатай тэмцэх газрын дарга, Тэргүүн комиссар Х.Энхжаргал нар Танаа.

Миний бие Чимэд овогтой Сайханбилэгийн гэрийн хаягаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар ажиллаж байх хугацаанд Оюутолгойн гэрээтэй холбоотой үүссэн асуудлаар Улсын прокурорын газар, АТГ-с мэдүүлэг ирж өгөх албан бичиг ирүүлсэн билээ. АНУ-д амьдарч байгаа өөрийн төрсөн дүү хорт хавдар өвчнөөр оношлогдон хүнд хагалгаа, эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай болсныг уламжлан заасан хугацаанд өөрийн биеэр хараахан амжиж очих боломжгүйгээ урьд нь албан ёсоор бичгээр илэрхийлсэн болно.

Гэвч сүүлийн өдрүүдэд олон нийтийн мэдээллийн сүлжээгээр намайг оргон зайлсан, эрж хайх ажиллагаа явуулах шаардлагатай мэтээр илтэд буруу ташаа мэдээлэл гарч байгаа тул энэхүү ил захидлыг явуулж байна. Монгол Улсын нэн шинэ түүхийн хугацаанд Монгол Улсын Ерөнхий сайд гэдэг хариуцлагатай өндөр албан тушаалыг ердөө 30 хүн хашсан байдаг бөгөөд тэдгээрээс одоо 14 нь амьд сэрүүн байна. Түүхийн гашуун үе, хэлмэгдүүлэлт, хилс хэрэг, ээдрээтэй хүнд нөхцөл байдлаас шалтгаалан Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан таван эрхэм харийн нутагт амиа тавьж байсан тэр түүх мартагдаагүй байна.

Тэдний хэн нь ч хүслээрээ харьд очоогүй. Хэн нь ч эх орноосоо оргон зайлж байсангүй. Ерөнхий сайдын сэнтийд суусан хэн ч Монгол төр, эх орон, ард түмнийхээ төлөө хоёргүй сэтгэлээр зүтгэдэг. Би Ерөнхий сайдын хувьд Хямралын үед эдийн засгаа дампуурахаас сэргийлэх гэж, үргэсэн гадны хөрөнгө оруулалтыг эргэн дуудах гэж, өнөөдрийн эдийн засгийн энэ өсөлтийг хангах гэж гацаанд орчихсон Оюутолгойн том төслийг хөдөлгөх боломжийг олгосон. Үүнийхээ төлөө надад хууль зөрчсөн үйлдэл байхгүй, бусдаас авсан авлига байхгүй, бусдад олгосон давуу эрх байхгүй ээ.

Тийм учраас надад айж, ичих зүйл ч алга. Би Монголдоо очно. Эмчлүүлж байгаа дүүгээ орхиод очно. Ирэх долоо хоногтоо очно. Надад хуулийн эрж хайх, таслан сэргийлэх арга хэмжээ авах үндэслэлүүд болох оргон зайлахыг завдсан, оргон зайлсан, бусдыг дарамталсан, хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар ирээгүй гэдэг ямар нэг зүйл байхгүй, цаашид ч гаргахгүй гэдгийг хариуцлагатайгаар мэдэгдэж байна. Би хууль хяналтын байгууллагын үйл ажиллагааг хүндэлж дурдсан хугацаанд очиж мэдүүлгээ өгч байх болно.

Хүндэтгэсэн, Монгол Улсын 28 дахь Ерөнхий сайд, Хан-Уул дүүргийн XI хорооны иргэн Ч.Сайханбилэг.

Н.Алтанхуяг: Шударга бусын хонгилыг устгахгүйгээр Монгол Улс хөгжихгүй

Харин 27 дахь Ерөнхий сайд, Ерөнхийлөгчийн Ахлах зөвлөх Н.Алтанхуягийн мэдэгдлийг товчлон хүргэвэл “Манай Засгийн газрыг “Дубайн гэрээ”-г байгуулаагүйн төлөө огцруулсан. Тавантолгойн ордод ганц нэг хувийн компанийн болзлыг зөвшөөрөөгүй хэмээн буулгасан. Шинэчлэлийн Засгийн газар Монгол Улсынхаа төлөө, ард түмнийхээ төлөө ажилласан. Харин манай танхимыг огцруулах ажлыг тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж санаачлан зохион байгуулсан.

Ингэхдээ УИХ-ын гишүүдийг жижиг сажиг шалтгаар нь барьцаалан тэдний кнопыг шинэчлэлийн Засгийн газрын эсрэг болгосон. Монголын төр үймээн самуунаар дүүрч, хэдхэн хүн баялгийг гартаа барьж, хууль хяналтын байгууллагаар өрсөлдөгч нараа дарамталж, айлгаж, шорон гяндангаар сүрдүүлж, Монголын төрийг он удаан жил барина гэж горьдсон” гэлээ.

Тэрбээр мөн Шударга бусын хонгил үүссэнийг хоёр жилийн өмнө би хэлсэн. Энэ хонгилыг дан ганц Ц.Элбэгдорж бус одоогийн УИХ-ын дарга М.Энхболд хамт бий болгосон. Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж АТГ-ыг ашиглан зохиомол хэрэг үүсгэх ажлыг хийсэн. Шударга бусын хонгилыг заавал нураах хэрэгтэй. Шинэ Ерөнхийлөгч сонгогдсон ч энэ хонгилыг нурааж чадахгүй байна.

Х.Баттулга Ерөнхийлөгчийн албыг хашсан ч хонгил яг хэвэндээ байна. Учир нь Ц.Элбэгдоржийн “томилсон” хүмүүс хууль хяналтын байгууллага (АТГ, Шүүх, Прокурор)-ыг удирдаж байна. Шударга бусын хонгилыг устгахгүйгээр Монгол Улс хөгжихгүй. Энэ хонгилыг гагцхүү байгуулсан хүн нь “нурааж” чадна гэсэн юм.

Дайны хажуугаар дажин

 

Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсээс Сангийн сайд асан С.Баярцогтын 9.2 сая ам.доллартай холбогдох эрүүгийн хэргийг Швейцар улсын холбооны прокурорын газартай хамтран мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж байгаа. Мөн түүнийг баривчлан 461 дүгээр ангид хорьсон.

Үүнээс гадна Монгол Улсын Засгийн газрын 2009 онд “Оюу толгой” ХХК-тай байгуулсан хөрөнгө оруулалтын гэрээний зарим үүрэг биелэгдээгүй асуудлаар болон “Жаст групп” ХХК-ийн “Стандарт” банкнаас авсан зээлд “Эрдэнэт үйлдвэр” баталгаа гаргасан асуудлыг шалгаад нэлээдгүй хугацаа өнгөрч байна. Түүнчлэн тухайн үед эрх бүхий албан тушаал хашиж байсан нэр бүхий хүмүүсийг цагдан хориод байгаа билээ.

Тэгвэл олон нийтэд дуулиан тарьж, хүлээлт үүсгээд буй энэ ажиллагаатай холбоотой экс Ерөнхий сайдууд ийн байр сууриа илэрхийллээ. Мөн дайны хажуугаар дажин гэдэг шиг зарим эх сурвалжаас гаргасан хэт хийсвэр мэдээллүүд төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан эрхмүүд болон хууль хяналтын байгууллагын дунд үл ойлголцол үүсгэсэн бололтой.

Өглөөний сонин
Б.Билгүүн

Д.АРИУНБОЛДЫН “ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ” ЮУ? АРД ТҮМНИЙ БАЯЛАГ УУ?

“Эрдэнэс таван толгой” ХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар Д.Ариунболд гэх залуу 2016 онд томилогдож байсан. Түүнийг  энэ албан тушаалд томилогдсоноос  хойш Д.Ариунболд гэх эрхмийн нэр сайнаас илүү саар мэдээлэлтэй хэвлэлээр хөвөрсөөр өнөөг хүрлээ.

 

Тодруулбал  өнгөрсөн онд болсон  Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр  “Эрдэнэс Тавантолгой”, Жижиг “Тавантолгой” ХК-ийн дундын мөргөцгөөс 260 000 тонн нүүрсийг хулгайгаар олборлосон. Энэ нүүрсний үнэ болох 18 960 000 ам.доллар хаашаа орсон нь мэдэгдэхгүй алга болсон. Мөн Тавантолгойн нүүрсийг борлуулахад дундаас нь “зуучлагч” нар ашиг хүртдэг. Үүнд захирал Д.Ариунболд оролцож ашиг авдаг талаар  Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболд ярьсан байдаг.

 

Мөн 2016 оны 12 дугаар сард “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн 49 хувийг Хятадуудад зарах тухай санамж бүхий гэрээ олон нийтэд ил болсон байдаг.  Энэхүү гэрээг тус компанийн гүйцэтгэх захирал Д.Ариунболдод хаягласан байсан нь асуудал. Учир нь Тавантолгойн орд газар Ариунболдынх гэх утгыг илэрхийлэв. Гэрээнд “Таван толгой” ордыг 400 сая ам доллараар зараад Монгол Улсынхаа өрнөөс дарна хэмээн өөрийгөө хамгаалж байсан гэх юм.

 

Гэтэл шинжээч эдийн засагчдын үзэж байгаагаар бол “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн 2017 оны нийт орлого нь 500 сая ам.долларт хүрнэ гэсэн тооцооллыг гаргаж , түүндээ ч дөхсөн байна. Харин Д.Ариунболд  нь нэг жилийн орлогод нь хүрэхгүй 400 сая ам.доллараар зарна гэдэг хоёрын дунд асар их зай бий.  “Эрдэнэс Таван толгой” компанийн Гүйцэтгэх захирал Д.Ариунболдод хаягласан гэрээ нийтэд ил болсон шиг 1990-ээд оны дундуур Ерөнхий сайд Ж.Наранцацралт “Эрдэнэт”-ийн талаар Орос руу захидал бичээд огцорч байсан түүх бий. Гэтэл улсын өмчийг өөрийн мэт наймаалцах Д.Ариунболд өнөөг хүртэл суудалдаа тухласаар байхын учир юу вэ?

 

Д.Ариунболдыг  илтгэх  дахин нэг ноцтой мэдээлэл. Төрийн эзэмшлийн “Эрдэнэс-Таван Толгой” ХК болон “Таван толгой” ХК-ийн хооронд олон жилийн турш лицензийн талбайн хилийн зурвасын маргаантай асуудал байсан аж. Өөрөөр хэлбэл “Манай эзэмшлийн талбай дахь нүүрсийг танайх олборлолоо” гэх асуудал үүсч, заримдаа томоохон зөрчилд ч хүрдэг байжээ. Гэвч Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөхөн “Тавантолгой” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Сэддорж, “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Ариунболд нар олон жилийн маргаантай байсан лицензийн талбайн хилийн маргаантай асуудалд цэг хатгаж, маш найрсгаар хилийн зурвасыг шинэчлэн тогтоох баримт бичигт гарын үсэг зурсан байх юм.

 

Ингэхдээ хилийн маргаанд үргэлж ялан дийлж ирсэн “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн талаас илт буулт хийж, хилийн зурвасыг өөрийнхөө талбайгаас нэлээдгүй хэсгийг “алдах” хэлбэрээр шийдвэрлэсэн байна зэрэг мэдээллийг та бид мартаагүй, мэдээлэл хуучраагүй байна.

 

Үүгээр ч зогсохгүй “Эрдэнэс-Тавантолгой”ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Ариунболдоос хууль, УИХ-ын бусад шийдвэрийн биелэлтийн талаар мэдээлэл, тайлбар хүссэн гишүүний өөдөөс өндөр дуугаар хараан доромжилж, дайрч давшилан , амь насанд нь занал хийлсэн байх юм. Тэрээр “хаана ч юу ч хийсэн надад халдах хүн байдаггүй юм” тэр У.Хүрэлсүхдээ очиж хэлээрэй хэмээн төрийн ордон дотор арслан аятай аягласан гэх  мэдээлэл аргагүй түүнийг хэн гэдгийг илтгэх шиг. Энэ мэт мэдээлэл хөврүүлээд, жагсаагаад байвал барагдахааргүй байна.

 

Хамгийн хачирхалтай нь энэ хүнд халдаж, хариуцлага тооцдог хүн байдаггүй бололтой. Учрыг ухвал “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Ариунболдтой Ерөнхийлөгч Х.Баттулга холбоотой гэх. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж буйгаар Д.Ариунболд нь хоёр намын дунд гүйж ашиг хонжоо олж авдаг төдийгүй аль ч намд нэлээд гүнзгий бат нуугдах нүхтэй гэнэ.

 

Тэгвэл одоо мэргэжлийн бус, “МОНЦАМЭ” агентлагийн даргаар найман жил ажилласанаас өөр ажлын дадлага туршлагагүй хэмээн ад шоо үзэгдэн, гологдон байж энэ том орд газрын захирлаар сууж өөрийн мэт ашиглаж байгаа Д.Ариунболд гэгчид хэн хариуцлага тооцох вэ. Өнөөх бидний шүтэн , магтан дуулдаг шударга, зарчим ч ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх ч бас айсаар байна уу.

Одоо ингэж халгаж суулгүй Монголын минь том орд газрыг өөрийн мэт ашиглаж, аяглаж буй Д.Ариунболд гэх нөхөртэй хариуцлага тооцох цаг болжээ гэдгийг үүгээр сануулах гэсэн юм.

НЭРИЙГ БҮТЭН ДУУДАХАД ХУВЬ ЗАЯА ТЭГШИРДЭГ

Надад яагаад ийм нэр өгсөн юм бэ. Бусад хүүхэд Цэцэгээ, Гэрэлээ, Маралаа гээд сайхан нэртэй байхад би нэрээ хэлэхээс ичиж байна гээд хошуугаа унжуулах бяцхан охиныг хараад юм бүхэн учиртай, учир бүхэн тайлалтай гэж бодож билээ. Дуудах нэрийг эцэг эх өгдөг бол дуурсах алдрыг хүн өөрөө олж авдаг. Шинэ хүн мэндлэхэд эцэг эх нь ламаас нэр асууж, хувь заяаг нь тэгшилдэг уламжлал өнөөдөр мартагдахад хүрчээ. Гурван өдрийн дотор нэр хайрлаж, аав нь насан туршдаа дуудуулах тэр эрхэм нэрийг нь хөвгүүн байвал баруун чихэнд нь, охин төрвөл зүүн чихэнд шивнэдэг монгол заншил бий. Энэ нь дээд тэнгэртээ шүтэн залбирдаг монголчуудын эртний ёс заншлын дагуу баруун талыг эрэгтэй хүнээр, зүүн талыг бүсгүй хүнээр төлөөлүүлдэг байсантай холбоотой юм. Бяцхан үрдээ танхил насанд нь дуудах чамин нэрийг биш өтөл насанд нь дуудахад тохиромжтой нэрийг сонгох нь чухал байдаг аж. Мөн өгөх нэрээ бичсэн цаасыг ваартай будаанд хийж шигшдэг нь нэр алдар нь будаа шиг өсөхийг бэлгэддэг юм байна. Хэрэв үүнээс олон хоног нэр өгөхгүй удвал хувь тавилан нь өөрчлөгдөнө гэж цээрлэдэг аж.

Энэ мэт монгол хүн болж төрөөд нэр авахдаа хүртэл олон бэлгэдлийг агуулдаг сайхан монгол уламжлалыг бидний өвөг дээдэс өвлүүлэн үлдээсэн байдаг. Даанч энэ уламжлал өнөөдөр мартагдах дөхжээ. Залуу хосууд хувь заяаг нь тэгшлэх бэлгэдэлтэй нэрнээс татгалзаж, чамин хээнцэр, богино нэрийг эрхэмлэдэг болжээ. Хэдийгээр энэ нь хүний эрхийн асуудал ч үр хүүхдийн тань хувь тавилан, ажил, амьдралтай холбоотой гэж бодохоор санаж явах асуудлын нэг яахын аргагүй мөн билээ.

ХҮНИЙ НЭР АРАНШИНГ НЬ ИЛЭРХИЙЛДЭГ

Заримдаа сонин, содон нэртэй хүмүүс таардаг. Хүнбиш, Бибиш, Энэбиш зэрэг үгүйсгэсэн нэр нь цаанаа нарийн утгатай юм байна. Хүүхэд тогтдоггүй айлд хүүхэд төрөхөд өөрийн хүүхэд биш хэмээн ийнхүү домнож нэрлэдэг ажээ. Энэ нь аюул даллах далдын хүчийг “хуурах” зорилготой байж. Харин үзмэрчид төрөхөөс өмнө дээд тэнгэрт тухайн хүний нэр, хувь тавилан нь зурагдсан байдаг гэж үздэг. Мөн “Монгол ёс заншил” төвийн тэргүүн Б.Батболдын “Тэнгэр заяат эрэмгий монголчууд” номонд “Хүний нэр тухайн хүний зан араншинг илэрхийлдэг. Тиймээс шинэхэн төрсөн үрдээ аядуу зөөлөн, бэлгэ дэмбэрэлтэй нэр өгвөл хүүхдийн хувь заяа, зан төлөв нь нэрээ дагаад тэгширдэг. Харин төрснийх нь дараа нэрийг нь солих, өөр нэрээр дуудахад хувь заяа нь төөрөлдөж, элдэв аюулд өртөх нь элбэг” хэмээн бичжээ. Энэ бас л бодууштай. Үүнээс гадна хүүхдийн нэрийг хагасалж дуудах нь хувь заяаг нь хагасалдаг гэж тус номонд бичсэн байна. Тэгэхээр монголчуудын нэрний соёл өөрийн гэсэн түүх бэлгэдэлтэй гэдэг нь үүгээр нотлогдож байгаа юм.

БОГИНО НАСТАЙ ЦЭЦЭГНИЙ НЭРИЙГ ХҮҮХЭДДЭЭ БҮҮ ӨГ

Аливаа нэрийг хайрлахдаа хувь хишгийг нь бодож, дүүрэн бэлгэдэлтэй нэрийг өгөх нь зүйтэй байдаг аж. Хүн төрөхдөө л өөрийн хүнс, хувь тавилангаа дагуулж ирдэг учир тэдгээр сав нь үргэлж дүүрэн байгаасай гэж “Дүүрэн” гэсэн тодотголтой нэрийг хайрлавал буян заяа нь тэгширдэг юм байна. Харин эцэг эхчүүд мэдлэг, шүтлэг, хайхрамжгүй байдлаасаа болж шинэ хүндээ өөрсдийн нэрийг таллаад өгчихдөг. Энэ нь хамгийн буруу гэж “Буяны цагаан зам” гандантэгчилэн хийдийн хамба лам М.Сайнжаргал онцолсон юм.

Тэрээр “Энэ нь өөрийн зовлон шаналал, өр шир хувь заяаныхаа талыг хүүхэддээ наачихлаа гэсэн үг. Тиймээс өвгөдийн болон өөрсдийн нэрийг хэзээ ч бүү өг. Мөн цэцэг их богино настай учир хүүхэддээ цэцэгний нэр битгий өгөөрэй. Үзэсгэлэнт төрхөө нэг л удаа гайхуулаад удахгүй хагдарах аюултай” гэсэн юм.

Нэр гэдэг бидний хувьд энгийн юм шиг хэрнээ олон далдын хүч бэлгэ дэмбэрлийг агуулдаг ажээ. Тэгвэл зарим судлаач, лам нар хэрхэн нэр хайрлах, ямар бэлгэдлийг өгүүлэх тухай ингэж зөвлөж байна.

Хамбалам Д.Чойжамц: ТӨРСӨН ӨДӨРТЭЙ НЬ УЯЛДУУЛ

 
-Төрсөн хүүхдийг угаах, нэр өгөх гээд бүх зүйл нарийн дэгтэй. Нэр хайрлахдаа эхлээд аавынх нь нэртэй хоршихуйц  дуудлага эвтэйхэн байна уу гэдгийг анхаар. Мөн төрсөн өдөртэй нь уялдуул. Хэрэв хүүхэд тогтдоггүй айл шинэ хүнтэй болбол цээрлэх нэр өгөх хэрэгтэй. Ийм нэртэй хүүхдүүдийг шоолоод хэрэггүй. Харин ч хүндэлж, дээдлэх хэрэгтэй. Буян заяаг нь дүүрэн байлгах бэлгэдэлтэй нэр хайрласнаар таны хүүхдийн хувь тавилан дардан байх болно. Мөн хүүхдээ зөв хүмүүжүүлснээр бид хүн болж төрснийхөө хамгийн чухал үүргийг гүйцэтгэж байгаа юм. Өтлөх насны аз жаргал нь хүүхэд сайн явахад оршино.

Бурхан урлаач Д.Ухаанзаяа: ХҮҮХДЭД БУРХНЫ НЭР ӨГӨХ САЙН

-Хүүхдэд нэр өгөх тусдаа судар онол, тогтолцоо бий. Эхлээд аав ээжийнх нь нэрийг судалдаг. Үсэг бүхэн өөрийн махбодьтой байдаг. Эцэг эхийн нэрэнд усан махбодь давамгайлбал шинэ төрсөн хүүхэд усан махбодьтой өдөр төрчихөж гэсэн үг. Тэгэхээр Сүмбэрбилгүүн гэсэн нэр тохиромжтой. Учир нь битүү далайн усанд доошоогоо найман түмэн бээр, дээшээгээ найман түмэн бээрийн хэмжээнд сүмбэр уул оршиж байна. Мөн хүүхдэд бурхны нэр өгөх сайн. Бидний дунд Намсрайжав. Дэмчиггарав, Гонгоржав, Банзрагч, Сундуйжав, Жамсран, Манал гэсэн бурхны нэртэй хүн элбэг. Жишээ нь Манал бол эмийн хаан, отчийн хаан гээд хөх лагшинтай бурхан юм. Тэгэхээр тухайн хүн жаахан бие муутай байсан байх нь.

Бясалгалч Ц.Саранцэцэг: ХҮНИЙ НЭР ДЭЭР ҮЙЛИЙН ҮР НЬ КОДЛОГДДОГ

-Хүний нэрий хэдэн мянган жилийн тэртээгээс оноочихсон байдаг. Түүнээс аав ээж, лам өгч байна гэж бодож болохгүй. Учир нь тухайн хүүхэд төрөхдөө л нэрээ  авчихсан түүнтэйгээ зохицохуйц зан араншин, хувь заяагаа зурчихсан төрдөг. Хүний нэр дээр эхнээсээ үйлийн үр нь кодлогдчихсон байдаг юм. Тиймээс нэрийг дутуу, хагасалж дуудахыг цээрлэдэг. Бүтэн нэрээр нь дуудах тусам заяа буян нь тэгш байдаг.

Зууны мэдээ
Ч.Гантулга

Дарь-Эх орчмын айлууд дэд бүтцэд ойр тул дахин төлөвлөлтийг яаравчлуулахыг хүслээ

Гэр хороололд агаарын бохирдлыг бууруулах техник, технологийн дэвшлийг суурилуулсан аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаа болон өрхүүдтэй УИХ-ын даргын захирамжаар байгуулагдсан ажлын хэсгийнхэн энэ сараас танилцаж эхэлсэн. Энэ хүрээнд УИХ-ын Байгаль орчин, хүнс хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны дарга Л.Элдэв-Очироор ахлуулсан БОАЖ-ын сайд Н.Цэрэнбат, УИХ-ийн гишүүн Л.Болд, Нийслэлийн орлогч дарга Ж.Батбаясгалан, БОАЖЯ, ЭМЯ болон нийслэл, дүүргийн төлөөлөл бүхий ажлын хэсгийнхэн өнгөрсөн бямба гарагт УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхоролын тойрогт ажилласан юм.

УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхоролын санаачилгаар Дарь-Эхийн 2 дугаар хорооны барилгыг эрчим хүчээр халаах шийдлийг нэвтрүүлж, өрхийн эмнэлгүүдийг ариутган халдваргүйжүүлж, агаарын чийгийг хадгалдаг нано халаалтын төхөөрөмжөөр хангажээ. Д.Оюунхорол гишүүн ажлын хэсгийн гишүүдэд танилцуулга хийхдээ “Дотоод орчны агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлээр БЗД-ийн 2, 21, 27-дугаар хорооны өрхийн эмнэлгүүдийн хүүхдийн эмчилгээ болон вакцины өрөөнүүдэд ЭКО-Нано халаалтын төхөөрөмжүүдийг өнгөрсөн онд суурилуулсан. Энэ төхөөрөмж нь өрөөг халаахаас гадна чийгшүүлдэг, 100 хувь ариутган халдваргүйжүүлж байгааг эмнэлгийнхэн маань онцолж байгаа. Өрхийн эмнэлгүүдээс гадна 27-р хорооны хэд хэдэн айл, 102-дугаар сургуулийн нэг ангид туршилтын шугамаар суурилуулсан. Агаарын бохирдлыг бууруулахад эхний ээлжинд шаардлагатай авах арга хэмжээ бол сайжруулсан түлш гэдгийг бид хаана, хаанаа хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Тиймээс тойргийнхоо бага орлоготой 600 өрхөд утаа бага ялгаруулдаг үртсэн шахмал түлш олгосон. Энэ түлш утаа багатай, илч сайтай, элдэв үнэргүй байгааг иргэд маань хэлж байгаа. Хөрсний бохирдлыг бууруулах чиглэлээр Азийн хөгжлийн банкнаас хэрэгжүүлэхээр зэхэж байгаа эко ариун цэврийн байгууламж барих төслийг манай тойргийн 27 дугаар хорооны айл өрхүүдэд хэрэгжүүлэх судалгааг бүрэн дуусгаад ажил эхлэх шатандаа орж байгаа. Ганц худгын амнаас уруудах 2,8 км үерийн хамгаалалтын далан байгуулах зардлыг 2018 оны улсын төсөвт суулгасан нь хөрсний бохирдлыг бууруулахад ихээхэн үүрэг гүйцэтгэнэ гэж бодож байна” хэмээсэн юм. Мөн тэрбээр БЗД-ийн 2-дугаар хороо нь дэд бүтэц ойртуулж, дахин төлөвлөлтөд орууулахад хамгийн тохиромжтой байршилд байгааг анхаарч ажиллахыг хүссэн юм.

Энэ үеэр 2 дугаар хорооны иргэд УИХ-ын гишүүд, БОАЖ-ын сайд, Нийслэлийн удирдлагуудыг угтаж авсан бөгөөд тэд агаарын бохирдлыг бууруулахад эхний ээлжинд авч хэрэгжүүлэх зайлгүй арга хэмжээ нь сайжруулсан түлш гэдэгтэй санал нэг байгаагаа дуулгаж, Д.Оюунхорол гишүүний хэлснээр дэд бүтцэд ойр Дарь-Эхийнхнийг дахин төлөвлөлтөд яаралтай хамруулж өгөхийг хүсч байлаа.

У.Хүрэлсүх Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлүүдийн холбооны удирдлагыг хүлээн авч уулзлаа

Уулзалтад Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд С.Чинзориг, Ерөнхий сайдын асуудал хариуцсан зөвлөхүүд, Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлүүдийн холбооны гишүүн Боловсрол шинжлэх ухаан, Төмөр зам, Барилга, Хүнс хөдөө аж ахуй, байгаль орчин, Эрүүл мэндийн ажилтны үйлдвэрчний эвлэл болон Төв аймгийн үйлдвэрчний эвлэлийн удирдлага оролцлоо.

 

Монголын Үйлдвэрчний Эвлэл, Монгол Улсын Засгийн газартай Хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн  гурван талт хэлэлцээрт хүрч багш ажилчид, төрийн албан хаагчдын бодит орлогыг нэмэгдүүлэх эхлэлийг тавьсан.

2018 оноос нийт ажилчид, алба хаагчдын цалин хөлс, тэтгэвэр тэтгэмжийг бодитой нэмэгдүүлэх боломжийг эрэлхийлж, эрхзүйн орчноо боловсронгуй болгохын төлөө хамтран ажиллах хүсэлтэй байна гэж Монголын Үйлдвэрчний эвлэлийн дарга Х.Амгаланбаатар хэллээ.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх салбар, салбарт тулгамдаж байгаа асуудлуудыг шийдвэрлэхийн төлөө Монголын Үйлдвэрчний эвлэлүүдийн холбоотой Засгийн газар идэвхтэй хамтарч ажиллана. Цалин хөлс, тэтгэврийг  Хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн  гурван талт хэлэлцээрийн дагуу  шат дараатайгаар нэмэгдүүлнэ гэлээ гэж  Засгийн газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсээс мэдээллээ.

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Залуучуудынхаа хөгжил, дэвшлийн төлөө бүхнийг хийж хэрэгжүүлнэ

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын ивээл дор Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам, Гэр бүл хүүхэд залуучуудын хөгжлийн газар хамтран “Тогтвортой хөгжилд залуучуудын оролцоо” үндэсний чуулганыг 2017 оны 12 дугаар 12-ны өдөр Төрийн ордонд зохион байгуулж байна.

Ирэх оны нэгдүгээр сарын нэгнээс Залуучуудын хөгжлийн тухай хууль хэрэгжиж эхлэх бөгөөд залуучуудын өмнө тулгамдаж байгаа олон асуудлыг шийдвэрлэхэд чухал түлхэц болох юм.

Үндэсний чуулганд төрийн болон төрийн бус байгууллага, олон улсын байгууллага, 21 аймаг, нийслэлийн есөн дүүргийн төлөөлөл болох 15-34 насны залуус, эрдэмтэн, судлаач зэрэг 850 төлөөлөгч оролцож байна.

Чуулганд Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх оролцон залуучууддаа хандаж хэлсэн үгийг бүрэн эхээр нь хүргэе.

“Тогтвортой хөгжилд залуучуудын оролцоо” үндэсний чуулганы хүндэт зочид, төлөөлөгчид, залуучууд аа.

Та бүхний энэ өдрийн амар амгаланг айлтган мэндчилж байна.

Монгол Улсын ирээдүйг тодорхойлж, хөгжил дэвшлийг түүчээлэн авч явах залуучууд та бүхэнтэй “Тогтвортой хөгжилд залуучуудын оролцоо үндэсний чуулган”-аар дамжуулан уулзаж Засгийн газраас явуулж буй бодлого, шийдвэрийн талаар байр сууриа илэрхийлж, үзэл бодлоо хуваалцья гэж бодлоо.

Бас та бүхнийхээ санал бодлыг сонсож, бодлого, үйл ажиллагаандаа тусгаж ажиллахын тулд холбогдох төрийн байгууллагын шийдвэр гаргах түвшний хүмүүсийг ирүүлээд байна.

Манай улсын нийт хүн амын 34,6 хувийг 15-34 насны залуучууд Та бүхэн эзэлж байна. Бас хөдөлмөрийн насны 50 хувийг залуучууд эзлэх боллоо. Эдгээр тоо баримт “Монгол залуучуудын орон” гэсэн ойлголт үнэлэмжийг баталгаажуулахын зэрэгцээ манай улсын хөгжил дэвшлийн ирээдүйг нотлон харуулж байна.

Өөрөөр хэлбэл манай улсын жинхэнэ баялаг бол залуучууд та бүхэн юм.

Улс орны баялаг ирээдүй болсон залуучуудын тоо хамгийн өндөр байгаа энэ үеийг зөв зүйтэй ашиглаж чадвал бид хөгжил дэвшилд хүрэх нь гарцаагүй. Ийм тааламжтай үеийг ашиглаж хөгжил дэвшилд хүрсэн улс орны түүх, туршлага олон бий.

Залуучуудад зориулж хөрөнгө оруулалт хийх нь хөгжил дэвшилд хүрэх, ажилгүйдэл, ядуурлаас ангижрах нэг гарц мөн.

Тиймээс Засгийн газар залуучуудаа дэмжсэн олон бодлого, хөтөлбөрийг дэвшүүлж, хэрэгжүүлэхийн төлөө хичээн чармайж байна.

Тухайлбал Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт :

·  “Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын асуудал эрхэлсэн төрийн байгууллагын бүтцийг бий болгоно”,

·  “Шинээр сургууль төгссөн залуучуудыг байнгын ажлын байраар хангасан аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжинэ”,

·  “Боловсролын зээлийн сан шинээр байгуулж, оюутан, суралцагчид үндэсний тэтгэлэг, зээл, буцалтгүй тусламжийн үйлчилгээг үзүүлэх тогтолцоог ил тод, нээлттэй болгож, хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ”,

·  “Оюутанд суралцах хугацаандаа цагийн ажил, хөдөлмөр эрхлэх боломжийг бий болгох “Орлоготой оюутан” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ”,

·  Монгол залуусаа сургаж дадлагажуулан ажлын байраар хангаж, гадаадаас авдаг ажиллагчдын тоог 50-иас дээш хувиар бууруулна”,

·  “Өндөр технологийн 2000 энтрепренёр мэргэжилтэн бэлтгэнэ”,

·  “Мэргэжилтэй ажилтан” бодлогын хүрээнд жилд 20.000-аас доошгүй залуучуудыг Мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төвд сурган мэргэжил, ур чадвар эзэмшүүлнэ”,

·  “Залуучуудад бизнесийн гарааны дэмжлэг үзүүлж, их, дээд сургууль, Мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төвийн төгсөгчдийг тоног төхөөрөмжийн лизинг, жижиг зээлд хамруулах арга хэмжээ авна” гэсэн олон зорилтыг тусгасан.

Эдгээр зорилт эхнээсээ ажил хэрэг болж эхэллээ.

Залуучуудын асуудлыг хариуцсан төрийн байгууллагын бүтцийг бүх аймаг, дүүрэгт бий болголоо. “Боловсролын зээлийн сан” байгуулж, оюутан залуучууд маань сургалтын төлбөрөө төрөөс зээлж, төгсөөд ажилтай орлоготой болсныхоо дараа буцаан бага багаар төлөх тогтолцоог бүрдүүллээ.

Оюутан залуус маань сурахын зэрэгцээ цаг заваараа ажил хийх “Орлоготой оюутан” үндэсний хөтөлбөрийг Засгийн газар батлан хэрэгжүүлж эхэллээ. 2014 онд гадаадаас авах ажиллах хүчний тоо 42242 байсан бол 2017 онд 20000 орчим болгон буулгаж монгол залуучуудаа ажлын байраар хангах боломжийг нээж өглөө.

2017 онд Мэргэжил, сургалт үйлдвэрлэлийн төвүүдэд 20000 орчим залуус элсэн суралцлаа. Тэдний 70 гаруй хувь нь ажлын байраар хангагдаж байна. Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт, гарааны бизнесийг дэмжих зээлийг төрийн болон олон улсын байгууллагын зээл тусламжаар олгож эхэллээ.

УИХ анх удаа Залуучуудын хөгжлийг дэмжих тухай хуулийг баталлаа. Энэ хууль 19 хоногийн дараа хүчин төгөлдөр болж, хэрэгжиж эхэлнэ. Мөн хуулийн дагуу “Өсвөр үе залуучуудын хөгжлийг дэмжих үндэсний хөтөлбөр”-ийг Засгийн газар удахгүй батлана. Залуучуудын хөгжлийг дэмжих тухай хууль, бодлого, хөтөлбөрүүд нь Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого, Тогтвортой хөгжлийн зорилт 2030, олон улсын байгууллагуудын дэмжлэгтэйгээр хэрэгжиж буй төслүүд, улсын төсөв, төлөвлөлттэй нарийн нягт уялдаатай байж амжилттай хэрэгжинэ.

Өөрөөр хэлбэл үндэсний хэмжээнд хэрэгжиж буй бодлого, хөтөлбөрүүд нь залуучуудын хөгжлийг хангасан ээлтэй, тааламжтай орчин бүрдүүлэхэд чиглэгдсэн байх учиртай. Тиймээс энэ бүхний уялдаа зохицолдолгоог хангаж ажиллахыг залуучуудын асуудал хариуцсан төрийн байгууллагын удирдлагууд анхаарч ажиллах ёстой.

Залуучууд та бүхэндээ амласан амлалт бүрээ хэрэгжүүлэхийн төлөө манай Засгийн газар, манай нам хичээн ажиллах болно. Залуучуудын байгууллагаас ажил, амьдралынхаа гарааг эхлүүлж, залуу насынхаа ихэнхийг залуучуудын байгууллагыг бэхжүүлэхийн төлөө зориулсан Ерөнхий сайдын хувьд залуучуудынхаа хөгжил дэвшлийн төлөө бүхнийг хийж хэрэгжүүлэхээ энэ хүндэт индэр дээрээс илэрхийлж байна.

Дэлхийн бүхий л улс орны хөгжил дэвшлийн гол хүч нь залуучууд байсаар ирсэн. Тиймээс залуучууд та бүхнийг шударга нийгмийг цогцлоож, тогтвортой хөгжлийг манлайлж, шинэчлэлийг түүчээлж ажиллана гэдэгт эргэлзэхгүй байна.

Бид ямар ирээдүйг хүсч байна, тийм ирээдүйг бүтээж чадах залуучуудыг бэлтгэх ёстой. Үүний төлөө манай Засгийн газар бүхнээ дайчлан ажиллах болно.

Залуучуудын эрүүл мэнд, өрсөлдөх чадвар бүхий мэдлэг боловсрол, хөдөлмөр эрхлэлт, нийгмийн идэвх оролцоо, хариуцлагатай манлайлал гэсэн таван үзүүлэлтээр дэлхийн улс орнууд залуучуудынхаа хөгжлийг хэмжиж байна. Энэ индексээр 2016 оны байдлаар Монголын залуучууд дэлхийн 183 орноос 71-р байрт эрэмбэлэгдэж байна.

Дэлхийн залуучуудын хөгжлийн индексээр Монгол залуучуудын хөгжлийг хойш татаж байгаа хоёр үзүүлэлт бол залуучуудын эрүүл мэндийн байдал, үүний дараагаар эзэмшсэн мэргэжил, олж авсан мэдлэгээ баяжуулан эрхэлж буй ажилдаа хэрэглэх, тогтвортой хөдөлмөр эрхлэх асуудал болоод байна.

Ийм учраас дараах хэдэн чиглэлээр холбогдох албан тушаалтнуудад үүрэг, чиглэл өгч байна.

Нэгд: Залуучууд манай улсын ирээдүй гэж бид бүгд ярьж ирсэн. Гэтэл залуучуудын маань эрүүл мэндийн асуудал ихээхэн анхаарал татаж байна. 2016 оны “Монгол Улсын хүний хөгжлийн илтгэл”-ээс харахад залуучуудын маань гуравны нэг нь тамхи татдаг, согтууруулах ундаа хэрэглэдэг гэжээ.

Өнгөрсөн оны эрүүл мэндийн статистикийн мэдээллийг үзэхэд архины шалтгаант элэгний өвчнөөр өвчилсөн иргэдийн 14.6 хувийг залуучууд эзэлж байна. Хүн амын дундах эрүүл мэндийн байдлыг энэ мэтээр дүгнэн үзэхэд өвчлөлийн нилээд хувийг залуучууд эзлэх боллоо.

Бидний улсын ирээдүй эрүүл саруул байж улс орон хөгжил дэвшилд хүрнэ.

Тиймээс залуучуудын эрүүл мэндийн асуудалд холбогдох байгууллагууд судалгаа шинжилгээ хийж, эрүүл, зөв амьдралын хэв маягийг бүрдүүлэх талаар арга хэмжээ авахыг үүрэг болгоё.

2020 он гэхэд залуучуудын өвчлөлийг төрөл тус бүрээр нь буулгах арга хэмжээний төлөвлөгөөгөө танилцуулан залуучуудын байгууллагуудтай хамтран хэрэгжилтийг хангахыг эрүүл мэндийн салбарынханд чиглэл болгож байна.

Хоёрдугаарт: Залуу хүн бүр боловсролтой, эрдэм мэдлэгтэй, харилцааны зөв хандлага чиглэлтэй байж улс орон хөгжиж дэвжинэ.
Энэ бодлогын хүрээнд их, дээд сургуулийн чанарыг дээшлүүлэх, гадаадын тэтгэлэгт хөтөлбөрүүдийг залуучуудад ил тод нээлттэй болгох ёстой.
БСШУСЯ-аас гаргасан судалгаагаар 2015-2016 оны хичээлийн жилийн их, дээд сургууль төгсөгчдийн 21.7 хувь нь тухайн жилдээ ажлын байртай болсон байна.

Үүнд боловсролын, сургуулийн, төгсөгчдийн чанар гээд олон асуудал яригдана. Үүнд дүгнэлт хийж, холбогдох арга хэмжээг авахын боловсролын байгууллагын удирдлагуудад үүрэг болгож байна.

Гуравдугаарт: Залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлт бидний санааг зовоосон асуудал хэвээр байсаар ирлээ. Эрүүл чийрэг, боловсролтой залуучуудад хөдөлмөр эрхлэх боломж нээлттэй байх ёстой. Харамсалтай нь энэ боломж хаалттай байна. Залуучуудын маань 50 гаруй хувь нь ажил хөдөлмөр эрхлэж чадахгүй байна.

2016 оны Монгол Улсын хүний хөгжлийн илтгэлээс харахад залуу гэр бүлүүдийн 60 орчим хувь нь эцэг эхтэйгээ хамт амьдарч байна. Ажилгүй залуучуудын амьдрал дэвжин дээшлэхгүй. Энэ утгаар нь авч үзвэл улс орны ирээдүй залуучууд маань нийгмийн хамгийн эмзэг хэсэг болоод байна.

Тиймээс залуучуудын хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр тодорхой, бүтээлч, үр дүнтэй ажил хийж үр дүнг нь танилцуулахыг ХНХЯ-ны удирдлагуудад үүрэг чиглэл болгож байна.

Миний өгсөн эдгээр үүрэг, чиглэлүүдийг хэрхэн хэрэгжүүлснээр та бүхний ажлыг үнэлж дүгнэнэ.

Гэхдээ хөтөлбөр, төслүүдэд хэдэн төгрөг зарцуулснаар, ямар арга хэмжээ хэрэгжүүлсэн тайлангаар биш ганцхан гарсан үр дүн, ахиц дэвшлээр ажлыг хэмжихээ онцлон дурдья.

“Тогтвортой хөгжилд залуучуудын оролцоо” үндэсний чуулган нь залуучууд та бүхний өмнө тулгамдсан олон асуудлын гарц шийдлийг олох зорилготой.

Тиймээс залуучууд та бүхэн залуучуудын талаар төрөөс баримталж буй бодлого, шийдэл, түүний үр нөлөө, өөрсдийн эрх үүрэг, оролцооны талаар өргөн яриа хэлэлцүүлэг өрнүүлээсэй гэж хүсч байна.

Монголын залуучууд Та бүхэн төрөөс баримталж буй таатай бодлогуудад тулгуурлан өөрсдийн боломж чадавхиа бүрэн дайчилж, улс орныхоо хөгжил дэвшилд үнэтэй хувь нэмэр оруулах эрхэм үүрэгтэй хүмүүс гэдгээ сайтар ойлгох ёстой.

Залуус та бүхэн эх орныхоо баялаг түүх, өнгөрсөн үеийн алдаа сургамж бүрээс суралцаж, ахмад үеэ хүндэтгэн, улсынхаа хөгжлийг буухиалан үргэлжлүүлэх хариуцлага хүлээж, боловсролтой, хөдөлмөрч, бүтээлч иргэн байна гэдэгт Монгол Улсын Засгийн газрын тэргүүн, Залуучуудын хөгжлийн үндэсний зөвлөлийн тэргүүний хувьд итгэлтэй байна.

Залуучууд та бүхэндээ аз жаргал, эрүүл энх, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.

 

ЗГ: Үр дүнгийн мөнгөн урамшуулал олгох тухай хэлэлцэнэ

 

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан өнөөдөр 15.00 цагт Засгийн газрын хуралдааны танхимд болно. Энэ удаагийн хуралдаанаар сайд нар 11 асуудал хэлэлцэж, гурван танилцуулгыг сонсохоор товложээ. Хэлэлцэх асуудлуудын жагсаалтыг танилцуулж байна.

 

      Хэлэлцэх асуудал
1. Төрийн өмчит зарим хуулийн этгээдийн талаар авах арга хэмжээний тухай   Г.ЗАНДАНШАТАР
2. БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх “Хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг дэмжих” төслийн тусгайлсан зээлийн хэлэлцээрийн төсөл   Ч.ХҮРЭЛБААТАР
3. Монгол Улсын Засгийн газар, ОУВС-тай хамтран хэрэгжүүлэх Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөрийн багц хүрээнд хэрэгжих “Төсөв, нийгэм болон эдийн засгийн шинэчлэлийн хөгжлийн бодлогын зээл”-ийн тухай   Ч.ХҮРЭЛБААТАР
4. Монгол Улсын Засгийн газар, Дэлхийн банкны Олон улсын хөгжлийн ассоциаци хооронд байгуулсан “Эдийн засгийн удирдлагыг дэмжих хөтөлбөр, Нэгдүгээр хөгжлийн бодлогын санхүүжилт”-ийн хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл  Ч.ХҮРЭЛБААТАР
5. Төлөвлөгөө батлах тухай   Ц.НЯМДОРЖ
6. Үр дүнгийн мөнгөн урамшуулал олгох тухай   С.ЧИНЗОРИГ
7. Олон улсын спортын тэмцээн зохион байгуулах тухай    Ц.ЦОГЗОЛМАА
8. Тогтоолын хавсралтад нэмэлт оруулах тухай    Б.БАТЗОРИГ
9. Монгол Улс, БНСВУ-ын Засгийн газар хоорондын комиссын хуралдааны дүнгийн тухай    Б.БАТЗОРИГ
10. Жагсаалт батлах тухай    Б.БАТЗОРИГ
11. Бусад асуудал*    У.ХҮРЭЛСҮХ
                                        Танилцуулах асуудал
12. Засгийн газрын 2016 оны 154 дүгээр тогтоолын хэрэгжилтийн явцын талаар Г.ЗАНДАНШАТАР
13. Батлан хамгаалахын сайдын гадаад томилолтын талаар Г.ЗАНДАНШАТАР
14. Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын гадаад томилолтын талаар Г.ЗАНДАНШАТАР

Ашигт малтмал, газрын тосны газар хэний харьяанд очих вэ

У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар бүрдэж, анхны хуралдаанаа өнгөр­сөн долоо хоногт хийв. Хуралдаанаар хэд хэдэн асуудал шийдсэнийг Хэв­лэлийн алба нь мэдээлсэн. Гэхдээ мэдээлээгүй үлдсэн нэг асуудал бий.

 

Тэр нь АМГТГ-ыг аль яам, хэн гэдэг сайд хариуцах вэ гээд талаар сайд нар маргалдсан байна. Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар “…Сангийн яам АМГТГ-ыг хариуцах ёстой” гэсэн санал оруулжээ. Уг нь одоо бол УУХҮ-ийн сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд АМГТГ байдаг юм.

 

Гэхдээ Засгийн газар АМГТГ-ыг Сангийн яаманд шилжүүлж магадгүй ажээ. Үүнээс болоод УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазар баахан бухимдсан байна. Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатартай заамдалцах дээрээ тулж, хатуу ширүүн үг хамаагүй шиджээ. “…Энэ яамаа нэртэйгээр нь Геодези, зураг зүйн яам гэчих. Уул уурхайн асуудлаа ч мэддэггүй юм байна” гэсэн байна.

 

Дээрх хурлын өмнөхөн Д.Сумъяабазар сайд АМГТГ-т ажиллаад ашигт малтмалын лиценз олголтыг түр хугацаагаар зогсоогоод байсан юм.

 

Үнэнийг хэлэхэд АМГТГ хэн нэгний эрх ашгийн төлөө ажилладаг гэх хардлагыг нийгэмд нэгэнт төрүүлээд байгаа юм. Д.Сумъяабазарыг сайдаар томилогдоход ч УИХ-ын гишүүн Х.Болорчулуун “…Энэ уул уурхайн яамныхан, Газрын тосны хэрэг эрхлэх газрынхан өөрсдийн хувийн эрх ашгийн төлөө ажиллахаас биш хэзээ ч тэрний төлөө ажилладаггүй юм биш үү. Тэнд аж ахуйн нэгжтэй, тэнд тээвэрт машин явуулдаг. Би бараг зарим хүмүүсийг нэрээр нь мэднэ. Энд өөрчлөлт хийх шаардлагатай” гэж хэлж байсан юм.

 

Түүнчлэн хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн дугаар олгох ажиллагаа нь дандаа бүтэлгүйтэж байдаг болсон. Тухайлбал, АМГТГ-ын дарга Б.Баатарцогт 2017 оны наймдугаар сарын 8-ны өдөр хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн дугаарыг 2017 оны наймдугаар сарын 11-ний баасан гаригийн 9:00 цагт цахимаар олгох тушаалыг гаргасан байдаг.Энэ тушаалд ингэж бүртгүүлсэн аж ахуйн нэгжүүдийн өргөдлийг 2017 оны наймдугаар сарын 14-нөөс бүртгүүлсэн дугаарын дагуу хүлээж авна гэж заасан байна. Өөрөөр хэлбэл хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүсэгч аж ахуйн нэгжүүд өнгөрсөн баасан гаригийн өглөөний 9:00 цаг гэхэд цахим бүртгэлд нэгэн зэрэг хандаж, аль түрүүлсэн нь хүссэн тусгай зөвшөөрлийнхөө өргөдлийг давуу эрх­тэйгээр өгөх бололцоотой болох байсан юм. Ингээд Б.Баатарцогт даргын тушаалын дагуу 11-ний өглөө өргөдлийн дугаар олгох цахим бүртгэл болжээ. Энэ бүртгэлд 5000 шахам аж ахуйн нэгж оролцсон байгаа юм. Гэвч АМГТГ-ын дарга Б.Баатарцогт 2017 оны наймдугаар сарын 11-нд дахин тушаал гаргаж, өмнөх тушаалаа хүчингүй болгосон байдаг. Ингэхдээ “…хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн өргөдлийн цахим дугаар олгох үйл ажиллагааг техникийн саатлын улмаас хүчингүй болгосонтой холбогдуулан” 2017 оны наймдугаар сарын 8-ны өдрийн тушаалыг хүчингүй болгож байна гэсэн байдаг юм. Бүртгэлд оролцсон аж ахуйн нэгжүүд үүнийг эсэргүүцсэн боловч үр дүнд хүрэлгүй өнгөрсөн юм. Хамгийн гол нь ийм явдал энэ газарт хэд хэдэн удаа болж байгаа. Энэ мэдээллийг Д.Сумъяабазар сайд авсан бололтой.

 

АМГТГ-ын түүхийг сөхвөл  УИХ-аас 1997 оны зургадугаар сарын 5-ны өдөр “Ашигт малтмалын тухай хууль”-ийг баталж гарсантай холбогдуулан Засгийн газрын 1997 оны 1З2 дугаар тогтоолоор Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газрыг шинээр байгуулж, тус газрын даргаар Д.Жаргалсайханыг томилжээ.

 

“Төрийн захиргааны байгууллагын тогтолцоо, ерөнхий бүдүүвчийг батлах” тухай УИХ-ын 2004 оны 14 дүгээр тогтоолыг үндэслэн Засгийн газрын 2004 оны 249 дүгээр тогтоолоор АМХЭГ-ыг Газрын тосны хэрэг эрхлэх газрыг нэгтгэн Үйлдвэр, худалдааны сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд Ашигт малтмал, газрын тосны хэрэг эрхлэх газрыг байгуулж, Ерөнхий сайдын 2004 оны 159 дүгээр захирамжаар Лу.Болдыг тус газрын даргаар томилжээ. УИХ-ын 2008 оны “Төрийн захиргааны байгууллагын тогтолцоо, бүтцийн ерөнхий бүдүүвчийг батлах тухай” 43 дугаар тогтоол, Засгийн газрын 2008 оны 64 дүгээр тогтоолоор Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг АМГТХЭГ (хуучнаар)-ыг Эрдэс Баялаг, Эрчим Хүчний Яамны харьяа хэрэгжүүлэгч агентлагууд болох Ашигт малтмалын газар, Газрын тосны газар болгон салгаж,  бүтэц зохион байгуулалтад өөрчлөлт оруулсан.

 

Засгийн газрын 2009 оны 54 дүгээр тогтоолоор Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ашигт малтмалын газрын даргаар Д.Батхуягийг томилсон байна.

 

Засгийн газрын 2012 оны тавдугаар сарын 2-ны өдрийн 148 дугаар тогтоолоор Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ашигт малтмалын газрын даргаар Г.Алтансүхийг томилжээ. Засгийн газрын 2014 оны тавдугаар сарын 31-ний өдрийн 173 дугаар тогтоолоор Ашигт малтмалын газрын дэд дарга Д.Үүрийнтуяаг тус газрын даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон байна. Улсын их хурлын 2016 оны 12 дугаар тогтоолыг үндэслэн Засгийн газрын 2016 оны долдугаар сарын 27-ны өдрийн дөрөвдүгээр тогтоолоор Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ашигт малтмалын газар, Газрын тосны газрыг нэгтгэн Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны  сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Ашигт малтмал, газрын тосны газрыг байгуулан даргаар нь Б.Баатарцогт томилжээ.

 

Ийн Уул уурхайн сайдын харьяанд байсан АМГТГ нь Сангийн сайд руу шилжиж магадгүй болжээ. Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Засгийн  газрын бүтцээ ингэж аажмаар өөрчилж байгаа бололтой.

 

Б.ДАМДИН

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

АН: Ч.Хүрэлбаатарыг дэмжихгүй

УИХ дахь АН-ын бүлгийн хурал өндөрлөлөө. Хуралдаанаар хэлэлцсэн асуудлын талаар сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийв. УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат:

-Бүлгийн өнөөдрийн хуралдаанаар 2018 он төсөв батлах гэж байгаатай холбогдуулж ажлын хэсэг байгуулах тухай, Ерөнхийлөгчийн хориг, төрийн албан хаагчийг үндэслэлгүйгээр ажлаас халсан тухай гэсэн гурван асуудлыг хэлэлцлээ.

 

Ирэх оны төсвийг 11 дүгээр сарын 15 гэхэд баталсан байх ёстой. Ингэхдээ хамгийн гол нь төсвийн орлого бүрдүүлэлт тал дээр реформ хийсэн байх нь зүйтэй. Өмнөх Засгийн газар өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд 1 их наяд төгрөгөөр өр нэмсэн байна. Иймд 2018 онд өр нэмэхгүй байхыг бид шаардаж ажиллана. Хэрэв жил бүр нэг их наяд төгрөгөөр өр нэмсээр байвал энэхүү 4 жилийн хугацаанд 4 их наядаар өр нэмэгдэх нь. Энэ бол байж болохгүй асуудал. Үүн дээр онцгой анхаарах ёстой.

 

2017 оны улсын төсвийг хэлэлцэх үед эрх баригчдад нэг зүйлийг анхааруулж байсан. Уул уурхайн баялгийн үнэ дэлхийн зах зээл дээр өсөх нь. Та нарын харж байгаа ханш болон үнийн төсөөлөл бага байна гэдгийг АН-ын зүгээс хэлж байсан. Гэвч бидний үгийг аваагүй. Одоо 2018 оны төсөв дээр орлого тооцохдоо валютын ханш болон түүхий эдийн үнийг бодитоор тооцох хэрэгтэй.

 

Мөн энэ удаагийн хуралдаанаар Ерөнхийлөгчийн хоригийг авч хэлэлцээд Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатарын томилгоог дэмжихгүй гэдэг байр сууриа хэвээр хадгалахаар боллоо. Гуравдугаарт ажлаас хууль бусаар халагдсан 22 мянган төрийн албан хаагчийн асуудлыг авч хэлэлцээд ажилгүйдлийг тэтгэмжийг олгох, цаашлаад үндэслэлгүйгээр ажлаас халагдсан гэдгийг шүүхээс тогтоосон бол ажил нь буцаан авах нь зүйтэй хэмээн үзлээ. Энэ тухай шаардлагыг ЗГХЭГ-ын дарга Г.Занданшатар өмнө нь хүргүүлсэн хэмээн мэдээлэв.

Н.Энх

Ц.Даваасүрэн: Ажлын гараагаа эхэлсэн Эрчим хүчний салбартаа 28 жилийн дараа эргэн ирлээ

Эрчим хүчний сайдаар томилогдсон Ц.Даваасүрэнд Эрчим хүчний сайд асан П.Ганхүү өнөөдөр яамны тамгыг хүлээлгэн өглөө. Ажил хүлээлцэхэд Монгол Улсын сайд, ЗГХЭГ-ын дарга Г.Занданшатар байлцав. Ажлаа өгч буй П.Ганхүү шинэ сайдад ажлын амжилт хүсээд, Эрчим хүчний салбарт мэргэжлийн хүн томилогдон ирж байгаа нь цаашид хийж хэрэгжүүлэх ажлуудад томоохон түлхэц болох нь гарцаагүй гэдгийг тодотгов.

Эрчим хүчний сайд Ц.Даваасүрэн нь ажлын гараагаа тус салбараас эхэлсэн бөгөөд 1989–1992 онд Төвийн бүсийн эрчим хүчний системд автоматикийн инженерээр ажиллаж байв. Тэрбээр хэлэхдээ “Анх ажлын гараагаа эхэлсэн Эрчим хүчний салбартаа 28 жилийн дараа эргэн ирлээ. Мэргэжил нэгт баг, хамт олонтойгоо ажиллах болсондоо баяртай байна. П.Ганхүү сайдын хувьд өнгөрсөн Засгийн газрын сайн ажилласан сайд нарын нэгээр нэрлэгдсэн бөгөөд мэргэжлийн баг, хамт олныг надад хүлээлгэн өгч байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. Миний бие Монгол Улсын хуулийг дээдэлж, шударга, сахилга хариуцлагатай, дэг журамтай байдлыг баримталж ажиллана” гэв.